Arxiu del mes: gener 2012

Eth ‘rally’ d’Aran

dilluns, 30/01/2012

Es nheuades qu’enes darrèri dies an deishat enquia seishanta centimètres de nhèu an afectat a ua desena de carretères ena província de Lhèida. Era excellent actuacion des maishines trèinhèus a mantiengut es principaus vies d’accès dubèrtes. Mès, camin  deth ludent Tunèl de Vielha pera nacional 230, me shorde eth malurós estat d’un paviment digne d’un rally deth Campionat deth Món.

Eth Conselh Generau d’Aran tostemp a estat conscient deth besonh de mielhorar era carretèra. Ua mesura, laguens des competéncies der Estat e dera Generalitat qu’eth Ministèri de Foment semble priorizar. Mès pendent es darrèri ans, era Val sonque s’aumplit de rotondes entà que protectors dera lei repausen eth vente a plaser.

En programa electorau de 2011 d’Unitat d’Aran, er aspirant a revalidar eth lòc de Sindic, Paco Boya, destacaue que dempús de nombrosi accidents, “era mielhora dera N-230 non pòt demorar mès”. En estiu d’aqueth madeish an, eth actuau Sindic d’Aran, Carlos Barrera, se reunic damb es ajuntaments dera Val tà reclamar, toti amassa, ath Ministèri de Foment era mielhora d’aguesta via. “Cau abordar damb urgéncia era celeritat d’apraiament dera carretèra N-230, entre Vielha e eth tunèl” remerquèc Barrera. Mès, qui s’a mostrat mès contondent ei eth president dera Dipotacion de Lhèida, Joan Reñe. En deseme califiquèc era via de “tercermondista” e diguec qu’“ei patetic qu’era mielhora d’aguestes infrastructures encara siguen en tràmit e gestions”.

Damb tot açò, arribi ath tunèl d’ua pèça e sense calar es chènes ath coche. Mès aquerò non trè qu’ua carretèra que condusís entà un paradís naturau –encara que molti gestors toristics e politics non ac valoren atau– semble amiar as portes de lunfèrn.

Era Sèuva en Casa

dilluns, 23/01/2012

Eth lhòco Frank de la Jungla visitèc era Val d’Aran ena sua darrèra aventura. Era equipa de Cuatro passejèc pes montanhes araneses ena recèrca der os –un ahèr qu’a lheuat moltes veus disparières–. Ua sèuva se caracterize, entre d’autes causes, per amagar animaus perilhosi. Donques eth nòm deth programa non podie èster un aute milhor: La Selva en Casa; Er Os en Aran.

En octobre deth 2008 era ossa Hvala ataquèc ath vesin de Les Luís Turmo. Eth tapatge que s’armèc siguèc important, dant còrda a un debat entre era Val d’Aran contra tot Catalunha. Des dera sua reintroduccion en 1996 a trauèrs deth Pla Life signat per França, Espanha e Catalunha –non pas pes aranesi–, es atacs der os as ramats e es sues passejades pera Val son ben viui enes charrades ath torn deth cafè.

En 2008 eth sindic d’Aran, Francesc Boya, expliquèc qu’era presència der os damb era activitat umana “non ei compatible” e s’estaue “planejant trasladar er os entà un aute airau” segontes eth jornau El País. Dotze ans dempús dera reintroduccion, era Generalitat encara non auie redactat eth Pla de Recoperació de l’Ós Bru peth que recebie 300.000 èuros dera UE. Ua mesura que permet susvelhar es ossi entà evitar perilhs as caçaires e pagesi, e comporte era creacion –ara òc qu’existís– d’ua patrolha de seguiment des animaus e, tanben, invertís ena formacion des collectius que soent pujen ara montanha.

Eth problèma seguís ben viu, encara que damb patrolha der os s’està un shinau mès segur. Mès quin besonh i auie entà reimplantar ua espècie que hège seishanta ans que non existie en país aranés? Ara, des batudes de sanglièrs en Collserola non s’en ditz arren. E aquerò qu’arrés les a reintroduidi.

Valents e cobards

dijous, 19/01/2012

Eth Barça a tornat a dar ua leçon de fotbòl ath Madrid en Bernabeu. No sai coma no aprenen bèra causa dempús de tant segondar eth madeish examen. Mès eth partit de Copa deishèc ua imatge que ditz molt d’ua equipa blanca en vaganaut.

Ena segona part, eth defensa Pepe caushiguèc a Messi ena man guardant ar arbitre ena cara coma se siguesse lo mès normau deth mon. Pot èster que caçar ar argentin a còps de pè sigue ua tonica repetitiua per part des jogadors madridistes. Mès açò no desencuse a Pepe d’èster un cobard.

Quan Stoichkov casi deishe sense pè ar arbitre Urizar en an nauanta, eth dauanter siguèc valent e non s’amaguèc ne s’hec eth pèc coma se non passese arren. Un des simbèus mès estimadi dera aficion ena istòria blaugrana siguèc mès de mieja sason sense caushigar era èrba d’un camp de fotbòl.

Dempús de guardar era pellicula deth Bernabeu plia de caushigades –e violéncia– damb Bruce Lee, Chuck Norris, Jean-Cleaude Van Damme e companhia , vam a vèir coma actue eth Comitè de Competicion aguesta setmana.

Avions e nhèu, ua bona combinacion

dimarts , 10/01/2012

Hè pòqui mesi, moltes veus e mieis de comunicacion –massa tà compdales toti– dobtauen dera viabilitat e eficiéncia economica der aeropòrt Lleida-Alguaire. Eth passat ueit de gèr era infrastructura airaua acuelhèc a 1800 toristes procedents d’Anglatèrra. Aguesta supòse era tresaua dimenjada seguida qu’er aeropòrt mèrque un nau recòrd d’arribades.

Era majoria des visitants escuelheren Andòrra entà prener eth tè e esquiar ua estona. Era rèsta anèren entara Val d’Aran. Es dues uniques destinacions a on i a un shinau de nhèu en tot eth Pirinèu. Mès quina nhèu… quate flòcs a chiques e miques que queigueren adès de Nadau; delà d’açò tot ei a còp de canons. Alavetz, se s’establís ua relacion dera nhèu damb eth numerò de toristes, açò sonque pot mielhorar.

Per desgràcia entà toti es otelèrs e negòcis deth Palhars, Ribagòrça, Boí e companhia  –e per sòrt entara sua flòra e fauna–, era abséncia de nhèu les està gessent mès cara de lo demorat.  Ath temps qu’es otèls aranesi s’an mantienut en un 80% dera ocupacion aguestes vacances, en Pirinèu catalan tot escàs an artenhut eth 50%.

Er aeropòrt Lleida-Alguaire foncione, per molt que desde Barcelona se digue lo contrari entà cercar naues manères de financiar era linha 9 deth mètro entre d’autes desencuses. Ara li tòque as responsables de torn trapar era clientèla –un trabalh complicat– que visite eth Pirinèu lo que manque d’iuèrn. Encara qu’en molti lòcs semble que sigue tardor.

Era fin deth món… un aute còp

dimarts , 3/01/2012

Se ja vos auetz cansat –coma jo– d’escotar qu’aguest an s’acabe eth món, anatz tà ua ilha desèrta perqué era pellicula sonque a hèt que començar. Non sai qui s’entèste en difóner contenguts sense chuc ne moth ne ua base cientifica credible, mès s’està hent d’òr.

Era fin deth calendari Maya ei prevista entath 21 de deseme. Encara quede un an, non importe eth caumatge generau en àmbit laborau. En aguest temps mos calerà empassar ensagi cientifics (o mielhor dit pseudocientifics), best sellers, infinits films que esvrentaran era Terra per toti es costats e de totes es formes imaginables, tertulies damb actors e professionaus un shinau calamic-calamacs, eca.

S’era cultura Maya siguesse viua, serie ua des mès arriques deth planèta. Mès, segur qu’eth dia que tot s’acabe, i a un concurs de loteria o bèra causa per estil; Dia Especiau dera Fin deth Món. E ath temps qu’en un pòble perdut d’Espanha celebren era gròssa, es liders mondiaus premanissen eth morralet: “Bueno, marcham que mos cau chapar tot açò”.  A mès d’un ja l’agradarie.

Se de vertat ces’t fini, me pensi agarrar un an d’excedéncia. E, se per mala sòrt non petam, aquerò ja non m’ac tre arrés.